Адсотак самагубстваў сярод клоўнаў

Пераклад: 
проза, беларуская мова, пераклад

Чалавек – істота даверлівая, патрабуе ідэалу, патрабуе стэрэатыпаў, замяняльнікаў, салодкай падмены паняцьцяў. Мужчыны – больш даверлівыя, жанчыны – менш, затое пакутуюць ад даверлівасьці перадусім акурат жанчыны, мо таму, што мужчынская даверлівасьць датычыць адно мужчын, на жанчын яна не распаўсюджваецца. У якасьці прыкладу хочацца прывесьці такую гісторыю.

Усе ведаюць пра закрытасьць ды ізаляванасьць акторскага асяродку. Ніхто з такой заўзятасьцю не хаваецца ад сьвету ў свае хімэры ды рытуалы, як акторы. І вось у сярэдзіне дзевяностых, у тыя трывожныя часы, калі нацыянальная валюта валютаю ўвогуле не лічылася, група актораў аднаго зь недзяржаўных тэатраў атрымала запрашэньне ў Люблін на фэстываль, прысьвечаны пераадоленьню межаў. Сам панятак “пераадоленьне межаў” мог прадугледжваць усё, што заўгодна, але канкрэтна гэтай групе актораў прапаноўвалася выступіць з цыркавымі нумарамі. Спачатку акторы абразіліся, але тут спрацавала згаданая вышэй даверлівасьць ды салодкая падмена паняцьцяў. Акторы падумалі – чаму б і не, можа, гэта наш шанец, магчыма, гэта пачатак чагосьці новага. І адказалі арганізатарам, што могуць прывезьці цыркавую праграму “Клоўн на пляжы”. Староньняму чалавеку адразу было зразумела, што гэта не пачатак чагосьці новага, а, хутчэй, працяг чагосьці старога й бясконцага, прычым працяг храновы. І вось яны знайшлі клоўнскі рэквізыт, набылі на барахолцы вялікую ржавую тубу і паехалі на мяжу. Было іх пяцёра. Чацьвёра верылі ў сілу мастацтва і хацелі зарабіць бабла. Пяты верыў у шоў-бізнэс і проста хацеў затусіць.

У Любліне іх пасялілі ў інтэрнат. Апрануўшыся клоўнамі, акторы пайшлі на выступ. Апошні, пяты, ужо пасьпеў прабіць на вечар траву і цяпер задаволена цягнуў за ўсімі тубу. На канцэрт прыйшлі прадстаўнікі муніцыпалітэту, дэлегацыя ад украінскай дыяспары ды некалькі фэміністак, якія глядзелі на тубу зь непрыхаванай варожасьцю. Пасьля выступу актораў адразу ж пацягнулі на фуршэт, не даючы нават пераапрануцца. На фуршэце акторы зьлёту напіліся і пачалі дыскутаваць з фэміністкамі. У тубу страсалі цыгарэтны попел. Чацьвёра, тыя, што верылі ў сілу мастацтва, адразу ж завяліся і перасварыліся з фэміністкамі. Потым пачалі сварыцца з прадстаўнікамі дыяспары, якія адмовіліся ім плаціць, паколькі не ўбачылі ў нумары “Клоўн на пляжы” дастатковай нацыянальнай заангажаванасьці, этычнага калярыту, ня кажучы ўжо пра пагрозьлівую адсутнасьць у нумары тэмы пераадоленьня межаў. Тым часам пяты пазнаёміўся з прадстаўніцай муніцыпалітэту, якая адказвала за міжнародныя сувязі, і нават пасьпеў зь ёю пакурыць. Была гэта маладая жанчына, пафарбаваная ў руды і апранутая ў кароткую чорную сукенку ды панчохі ў сетачку. Пасьля першага касяка яны перайшлі на ты, пасьля другога – яна перайшла на ангельскую, якой ні ён, ні яна нармальна не валодалі.

А ў гэты час група з чатырох клоўнаў перасварылася з прадстаўнікамі дыяспары, патаўкла двух клеркаў ад муніцыпалітэту і расчаравана пакінула шаноўны сход, не забыўшы прыхапіць з сабою тубу. Жлаб’ё, – крычалі яны ў бок арганізатараў, – фэміністкі ябаныя! І тут-такі, сабраўшы свае рэчы і нават ня змыўшы клоўнскага грыму, першым аўтобусам рушылі ў бок мяжы.

Тым часам забыты імі калега пасьпеў перайсьці на невядомую яму польскую і разам зь цёлкаю ў панчохах паехаў тусіць па клюбах. Дзесьці між трэцяй і чацьвертай раніцы яны спыніліся і пачалі кахацца проста ў яе машыне, зьдзіраючы адно з аднога вопратку ды размазваючы адно адному грым. На раніцу яны заснулі: ён – за стырном, яна – на заднім сядзеньні.

А ў гэты час чацьвёрка п’яных ды абражаных на сьвет клоўнаў дабралася да памежнага гарадка. Клоўны адразу ж пайшлі на барахолку і выменялі там тубу на тры літры самагону.

Польскія памежнікі, пабачыўшы на прапускным пункце чатырох клоўнаў зь недапітым трохлітровым слоікам, пакапаліся ў іхных дакумэнтах і раптам заўважылі нястачу тубы, якая была пазначана ў іх як прадмет мастацтва. Памежнікі вырашылі не рызыкаваць і засадзілі ўсіх чатырох у камэру, каб тыя маглі праспацца. Клоўнаў паскладалі на ложкі, наўпрост у цяжкіх клоўнскіх чаравіках.

Тым часам пакінуты імі таварыш, прачнуўшыся ў чужой машыне, у клоўнскім грыме, дастаў яшчэ адну папяросу, разбудзіў сваю напарніцу, пакурыў зь ёю і папрасіў адвезьці яго ўва Ўкраіну. Цёлка, гледзячы на яго пасалавелымі закаханымі вачыма, пагадзілася. І вось сьвежым пагодным днём яны ўехалі на польскую мытню.

Памежнікі, убачыўшы на пераезьдзе пятага за дзень клоўна, які сядзеў поруч зь цёлкай у рваных панчохах і з дыпляматычнымі нумарамі на тачцы, вырашылі не выпрабоўваць цярпеньне нябёс і шчасьліва прапусьцілі дзіўную пару празь дзяржаўную мяжу.

Даехаўшы да бліжэйшых кіёскаў, клоўн зьбегаў па алькаголь, а потым сказаў сваёй сяброўцы такое:

Ведаеш, – сказаў ён, – што мне не падабаецца ў сучасным мастацтве? Адсутнасьць там духу трагедыі, стыхіі гульні, сьмерці такой, якая яна ёсьць. Усе мы жывем ілюзіямі, замяняльнікамі, – гаварыў ён ёй, п’ючы свой алькаголь з гарлá, – большасьць з нас проста баяцца паглядзець у вочы рэальнасьці, адводзяць позірк, гавораць няпраўду. А праўда палягае ў тым, што сапраўдныя клоўны ня носяць парыкоў – у іх ад нараджэньня такія валасы. Вось як у мяне, бачыш?

А яна сядзела і з усім пагаджалася. Ну, вось такая прыблізна гісторыя, у якой, калі падумаць, нічога надзвычайнага, паколькі бабы заўсёды любяць сапраўдных клоўнаў. Хоць замуж выходзяць за акрабатаў.

Спадабаўся матэрыял? Прапануем пачытаць:

Пераклад:
Ліда Наліўка

Зян. папраўляе каўнер, нюхае пад пахамі, падыходзіць да канапы, разгладжвае покрыўку, глядзіць на гадзіннік, падыходзіць да вакна, вызірае з-за фіранкі, бачыць Малг. «Ідзе», думае, «Ужо ідзе», думае, падыходзіць да дзвярэй, чакае званка.

Пераклад:
Ліда Наліўка

А найгоршае, што баба ніколі нікога не любіла. Мо таму, што ўсё жыццё была галоднай. Але нікога. Увогуле. Ні мужчын, ні ўласных дзяцей, ні мяне нават, хоць я заўжды ветла яе слухала. Нікога. І сябе таксама. Цяпер я думаю, што ў яе з дзяцінства ўсяліўся бес голаду. Не ведаю, ці існуе такое ўвогуле, але так я думаю.

Галя – звычайная адчайная жанчына за сорак, без адукацыі, бяз мараў, без імпэту, працуе па інэрцыі і нікуды не імкнецца, спраўна па талёнчыку абедае й вячэрае, у кішэньцы трымае рукою мабільны тэлефон нават у прыбіральні, бо кожную хвіліну могуць пазваніць альбо Юлія Цімафееўна, альбо Міхаліна (ня дай божа каб апошняя званіла) і тэрмінова паклікаць падцерці падлогу за кім-небудзь з пастаяльцаў або кліентаў, якія, прыйшоўшы з вуліцы, забыліся на бахілы й паўсюль пакінулі свае адбіткі. 

Пераклад:
Макс Шчур

Адзіным абарончым сродкам ад страшыдла ёсьць піва ці мінэралка. Аднак Бонды забаронена піць мінэралку, каб не нашкодзіць свайму здароўю, як Пятак, што памёр, бо забыў апахмяліцца пасьля таго, як па ягоным ложку пачалі бегаць кнэдлікі, таму ў яго закалола ў пячонцы, ці мо настала сардэчная недастатковасьць, і праз тры дні ён спруціўся.