Мост Мірабо

Пераклад: 
класічная французская паэзія, вершы па-беларуску, французская літаратура XX стагоддзя, беларуская мова, тарашкевіца, пераклад

З кнігі «Алькаголі» (1913)

Мост Мірабо

(Le pont Mirabeau)

Мост Мірабо мінае Сэна,
як жарсьці нашы
мінуць, пакутам на замену
зноў прыйдзе радасьць несумненна.

За ноччу ноч вітае звон,
я ж сам нязьменны ў плыні дзён.

Да твару твар, мы змайстравалі
з рук мост, пад мостам
самлелыя сплываюць хвалі,
што шмат вачэй адлюстравалі.

За ноччу ноч вітае звон,
я ж сам нязьменны ў плыні дзён.

Павольна, быццам хваляў глянец,
бруіць каханьне —
у ім убачыш, варта глянуць,
людзкіх надзей незацуглянасьць.

За ноччу ноч вітае звон,
я ж сам нязьменны ў плыні дзён.

Мінаюць дні, мінаюць тыдні,
часы былыя
не павярнуць нам супраць плыні,
як і яны, каханьне схлыне.

За ноччу ноч вітае звон,
я ж сам нязьменны ў плыні дзён.

Познацьвет

(Les colchiques)

Луг увосень атрутны, падманна прыгожы,
і атручвае статкі ягоная пожня.
Толькі глянь, познацьвет — позна лепш за ніколі —
у каханых вачэй запазычыў свой колер.
У вачах тваіх сінь расквітнела так шчыра,
і атручаны я тваімі вачыма.

З школы зь сьпевам і шумам вяртаюцца дзеці,
па дарозе нарвуць на палетку букецік —
познацьветы, маўляў мацяркі-адзіночкі,
пазіраюць у доччыны сінія вочкі,

што дрыжаць, нібы ў ветры пялёсткі тых красак.

Ціха песьню ў дрымоце сьпявае падпасак,
і ў нябыт назаўсёды сыходзяць каровы
праз мурог, праз палетак атрутна-ліловы.

Аньні

(Annie)

Паблізу берагу Тэхасу,
між Гэлвістанам і Мабілем,
ёсьць поўны ружаў cад, і тут жа,
у самым цэнтры саду — віла,
сама як велічная ружа.

Там часьцяком адна жанчына
між кветак бавіць час дасхочу,
а я між ліпаў міма крочу —
вось і сустрэнемся вачыма.

Бяз гузікаў, ты, мэнанітка,
як куст ружовы — без бутонаў...
З табой мы аднаго закону:
бракуе двух і мне на нітках.

Цыганка

(La tzigane)

Цыганка бачыла наскрозь
два перакрэсьленыя лёсы —
так з роспачы распачалося
вяртаньне мар, надзей і кроз.

Цяжкім мядзьведзем на дыбках
жарсьць нам скакала на забаву,
рты жабракоў ранялі «Авэ»,
і пёркі — шчасьця сіні птах.

Шлях да дабра не давядзе,
але ж ільга кахаць дарогай
і з варажбы цыганкі строгай
цьвяліцца ў танцы дзе-нідзе.

З цыклу «Заручыны»

(de Les fiançailles)

Прысьвячаецца Пікаса

*

Я больш сам сябе не шкадую
й не магу перадаць як мяне мучыць ціша
усе словы што я меўся сказаць ператварыліся ў зоркі
а да маіх вачэй паспрабавала даляцець па Ікары
я сьвяціла я палаю ў самым цэнтры дзьвюх туманных паўкуляў
ну што я зрабіў інтэлекту гэтаму тэалягічнаму заапарку
кагадзе нябожчыкі ўставалі каб мне пакланіцца
я спадзяваўся што гэта канец сьвету
але канец толькі мне й набліжаецца ён з ураганным сьвістам

*

Я меў досыць мужнасьці каб азірнуцца назад
на мёртвыя целы сваіх дзён
што палеглі ўдоўж маёй дарогі і цяпер я аплакваю іх
адны гніюць у італьянскіх касьцёлах
ці ўгнойваюць пасадкі лімонных дрэваў
што квітнеюць і даюць плады
ўсе разам у любую пару года
а некаторыя зь іх я аплакаў загадзя яны памерлі ў тавэрнах
дзе палымяныя букеты віравалі
ў вачах мулаткі што гаварыла вершамі
тыя электрычныя ружы час ад часу яшчэ распускаюцца
ў садзе маёй памяці

*

Даруйце мне маё няведаньне
даруйце што я забыўся на старажытную гульню ў вершаваньне
я нічога больш ня ведаю я толькі кахаю
у вачах маіх квецень стаецца агнём
я ў боскім самазабыцьці
я ўсьміхаюся непрыдуманым мною істотам
але калі надыдзе час ценю стаць плоцьцю
і ўвасобіць усё мноства формаў майго каханьня
я буду ў захапленьні ад свайго твору

Зьзяньне поўні

(Claire de lune)

З шалёна гожых губ сьцякае ўніз мёд поўні
Прадмесьці й гарады каштуюць смак каштоўны
А зоркі ў ролі пчол — ім адпаведнай ролі
Зіхоткі поўні сок іх смагу задаволіць
Яшчэ глыток — яны ўпадуць нам на галовы
У поўні што прамень — то парастак мядовы
Схаваны ад людзей, я мару пра спакусы
Баюся, што мяне пчала-Арктур укусіць
Салодкі мёд яе, ды вогненнае джала
У ружы ўсіх вятроў яна нэктар сабрала

З кнігі «Бэстыярый, або Арфэева сьвіта» (1911)

Зьмяя

(Le Serpent)

Краса злуе цябе, зьмяю —
у колькіх сьмерцях пазнаю
нянавісьць жорсткую тваю!
Лёс Клеапатры, Эўрыдыкі, Эвы...
Згадаць магу яшчэ тры ці чатыры дзевы.

Кот

(Le Chat)

Займеўшы дом — заводзь жанчыну...
А я завёў бы першым чынам
ката, каб кот хадзіў між кніг:
дзе кот і кнігі — жыць магчыма,
і немагчыма — дзе бязь іх.

Леў

(Le Lion)

Ах, невясёлая карціна —
палонны цар прыгнечаны...
Львы сёньня родзяцца адзіна
ў зьвярынцах у Нямечынне.

Заяц

(Le Lièvre)

Ня будзь як маладзён юрлівы
ані як заяц палахлівы.
Выношвай у мазгах панятак,
нібы зайчыха зайчанятак.

Трусік

(Le Lapin)

Я ведаю адну трусіху —
яе б пагушкаць на руках мне!
Яна на ўцёках ад усіх у
лагчыне, што чаборам пахне.

Драмэдар

(Le Dromadaire)

Сьвет на чацьвёрцы драмэдараў
Дон Пэдра Д’Альфарубэйра
аб’ехаў — бач ты спадара!
І я б, бадай, падрамэдарыў,
калі б такіх хто даў мне дарам.

Мыш

(La Souris)

Дні й ночы, грызяце ціхутка
маё жыцьцё вы, часу мышы...
Мне дваццаць восем будзе хутка —
а я бяздарна іх пражыўшы!

Слон

(L’Éléphant)

Як біўні слон, скарб адмысловы
нашу з сабою ў роце ўсюды.
Сьмерць! Коштам мілагучных словаў
я славу вечную набуду.

Вусень

(La Chenille)

Выток багацьця — працавітасьць.
Паэт! Кінь порсткія экспромты!
Працуй, як вусень, самавіта —
і, можа, станеш матылём ты.

Муха

(La Mouche)

Адкуль у нашых мух у песьнях
гуд манатонны, нудны, скрушны?
Вядома ж, што ад мух нарвэскіх —
мух сьнежных, белых, завірушных.

Блыха

(La Puce)

Каханкі нашыя й сяброўкі
нам, любым, любяць выпіць кроўкі!
Такая доля ўжо каханым:
жарсьць п’е крывю маўляў блыха нам!

Конік

(La Sauterelle)

Вось скача конік выкшталцоны,
далікатэс сьвятога Яна.
Рассмакаваць мае пісьмёны
сьвятым адно й наканавана.

Спрут

(Le Poulpe)

Атрамантам страляе ў неба
і смокча кроў пяшчотных дам,
яшчэ й нахвальвае ганебна...
Хто гэты монстар? Ды я сам.

Карп

(La Carpe)

У сажалках, а не ў рацэ,
вы вельмі доўга жывяце.
Нат сьмерць са сну вас не падыме
Вы, мэлянхолікі глыбіняў.

Паўлін

(Le Paon)

З хвастом угору гэты птах
папрыгажэў бы на парадак,
ня мёў бы пер’ем далавах...
Аднак відаць бы быў азадак.

Ібіс

(Ibis)

Настане час у ноч сысьці мне —
што ж, я гатовы! Пагатоў
«Ты сыдзеш», кажа мне ў лаціне
птах ibis зь нільскіх берагоў.

З кнігі «Каліграмы» (1918)

Паштоўка

(Carte postale)

Пішу табе ў сваім намёце
а летні дзень між тым канае
і асьляпляльнае грымоцьце
ўрачыста-сумнай кананады
блакіт расквеціўшы нябёскі
ўніз ападае бы пялёсткі

Смутак зоркі

(Tristesse d’une étoile)

Мінэрва з галавы зрадзілася маёй
Крываваю гвяздой мяне каранавала
Мазгоў злучыла глыб зь нябеснай вышынёй
Багіня што ў мяне ўсялілася трывала

Ня самы горшы ўдар з маіх шматлікіх бед
Адтуліны скразной прастрэл у форме зоркі
Там трызьненьня свайго знайшоў выток паэт
Так жывіць нам душу ўспамін таемны й горкі

Нашу паўсюль з сабой агонь сваіх пакут
Нібы сьвятляк яго пазбыцца не здалею
Так носіць у душы ваяр свой родны кут
Або духмяны пах затойвае лілея

(Шчыра дзякую перакладчыку Анатолю Санаценку, чые беларускія вэрсіі Апалінэравых вершаў дапамаглі мне лепей зарыентавацца ў арыгіналах. — М. Шч.)

Спадабаўся матэрыял? Прапануем пачытаць:

Пераклад:
Макс Шчур

У залю, з залі ходзяць сьвецкія ільвіцы —
пра Мікэлянджэлё ім не нагаварыцца.

Пераклад:
Макс Шчур

Шлях угару – гэта шлях і ўніз, шлях наперад – шлях і назад.
З гэтым немагчыма зьмірыцца, але гэта так,
час ніякі ня лекар: бо пацыента ўжо няма.

Пераклад:
Макс Шчур

Яны не працуюць да поту й не наракаюць на свой лёс,
не ляжаць у цемры і не аплакваюць сваіх грахоў,
ня гідзяць мяне размовамі пра свой абавязак перад богам,
між іх няма незадаволеных, няма вар’ятаў, апантаных маніяй
назапашваць рэчы,
ніводны зь іх ня кленчыць перад ніводным, ці перад продкамі, што жылі тысячы
гадоў таму,
ніводны зь іх на цэлай Зямлі не фігуруецца й не пакутуе.

Пераклад:
Макс Шчур

Мяса, косьці, нічога больш —
кавалак мыла,
шлюбны пярсьцёнак,
залатая плёмба.
Herr Бог, Herr Люцыпар —
ня рыпаць ува мне,
ня рыпаць.