Сон у летні дзень

Пераклад: 
паэзія, вершы, беларуская мова, пераклад

Гішпанія

Не бычынае скуры – манаскай сутане
Прыпадобная бацькаўшчына. Тым ня меней,
Сьцягам вёскі заўсёды была для мяне яна,
Дзе жылі, як калісьці Вэргілі ў выгнаньні.

А цяпер? Толькі мапы стракатае контур –
Вецер гоніць яе, спапяліўшы дашчэнту,
У вульгарную суш гарадзкога цэмэнту,
Да засохлых вянкоў палявых нацюрмортаў.

Успамін пра часы руйнаваньняў і сьмерці,
Які бацьку заўжды задуменьнем азмрочваў,
І тутэйшая песенька, што хлапчуком мне

Давялося па радыё чуць неаднойчы: 
“Я жыву, каб магчы цябе з памяці сьцерці,
І дасюль не памёр, бо яшчэ цябе помню”. 

Сон у летні дзень

Экстрэмадурскі дзень зь ягонай сьпёкай
Стаецца вечарам. Гарлае конік, быццам
Б’е ў галасісты звон уласных крылцаў,
І гай аліўкавы гарыць на санцапёку.

Парушыць сьесту – расьпісацца ў сьвятатацтве:
Не замінай жучкам тачыць бярвёны,
А павуку ў пісьмёнах пэнсіённы
Ўзрост адлюстроўваць. У сялянскай хаце

Час падаецца вечным, не мінае
І вечнасьцю сябе паралізуе.
Усё бязвольнае, захраслае ў спакоі.

Пекла ці рай нікога не турбуе.
Вечнае вечна завяршаецца й зьнікае,
Няма ад сьмерці паратунку – нат у мроі.

Начныя браканьеры

Улетку з бацькам на начной рацэ рыбарылі –
У воку цемра, і рака-млынарка ў вуху.
Рапухі-тэнары сьпявалі свае арыі,
Каб лепш за салаўёў усьпець задуху.

Па краі берагу мы соваліся моўчкі,
Скарыць імкнуліся цяжкі рыбарскі нерат,
А ў хвалях - поўні люстраваліся званочкі
З барочным, брыжавым яе каўнерам.

Шум чарпакоў мэліярацыі зьняверваў:
Вось-вось прыедуць па нас зараз, спыняць
І арыштуюць, як двух браканьераў. 

Але ж, бы сьвечкі, набліжаліся сялібы -
Я поўны ракаў мех цягнуў на сьпіне
Да роднай хаты, супакоены й шчасьлівы.

Тупік

Зноў галаву ўздыму –
Шашаль точыць дазваньня
Бэльку і час. Саму
Соль майго існаваньня.

Жыцьцё нагадвае столь
Вясковае пабудовы.
Лунай сабе, летні боль,
Нібыта пух дзьмухаўцовы.

Слава

Каб у сабе старога
Павесяліць мізантропа,
Я аддаюся марам:
Аднойчы ў гэтыя строфы

Загляне вясновае сонца!
Восень настане ясная,
Дзеці ў вясковай школе,
Расьпяцьце, і дошка клясная

Запоўненая чытэльнымі,
Прадыктаванымі рэўнасьцю,
Ігнараваньнем цяпершчыны й
Прагі маёй няпэўнасьцю
Вышэй згаданымі вершамі:

“Восень настане ясная...”
Славу якраз такую
Ўяўляю сабе.
Фанабэрыя?
Я толькі віно дэгустую –
Ня думаў набухвацца ў бэлю я.

Восень

Я не памру, калі мой сад - цяністы, сонны -
Патрапіць за стагодзьдзі не зьмяніцца,
Люстэркам чорным зьзяцьме ўсьцяж крыніца,
А дрэвы будуць, як старыя парасоны;

Калі ня зьменіцца з гадамі квецень ружаў,
І сьмерцястойкія трывацьмуць кіпарысы.
Што набыло быцьця аднойчы рысы –
Ня дасьць зьнічу, каб той яго адужаў.

Каб наталіць маю маркотную душу,
З тэрасы шэптам дзьме пяшчотны вецер:
Садоўнік-сьмерць дрэў не пілуе – падразае.

Але ж я ведаю, што сам сабе хлушу
Як у жыцьці, так і ў сваім санэце:
Нішто ня вернецца з таго, што памірае.

10 чэрвеня, калі мне споўнілася 35 гадоў

Сонца й да донца – сам прамоўлю тост
(Жонка – у Дубліне, ці дзе; дзятва – на вуліцы).
Гляджу ўгару: там лётаюць сьвіргУлі ці,
Мо, сьвіргулІ? Бывай, вясновы ўзрост,

Век малады. Завучаныя словы
Мне надыктуе, як заўсёды, аквавіта:
Nel mezzo del camin di nostra vita –
Пасьля ўлію ў сябе збанок літровы

Гарэлкі горкай... Ты ня тут, далёка,
Як ад нуля – адзінка... Алькаголь,
Ты ж разумееш – не мая стыхія, мілая,

Як і адрознасьць сьвіргуля ад самалёта...
Мой плач стварае сьлёзную юдоль –
У акіян па ёй імкне мая флятылія.

Партрэт бацькі

Здымаўся ў вёсцы (сьвяткаваньне люднае) –
Між дэкарацый з гіпсу, убаку
Ўсьміхаўся дзёрзка, як належыць юнаку.
Такой была ягоная прэлюдыя.

Зьнявечаны раздраямі звыроднымі
Пад Тэруэлем. Назаўжды ў вачах
Застаўся, як трафэй, жывёльны страх,
А рэшта – ў скрынцы, між узнагародамі.

Па-свойму – добры, і заўзяты браканьер
У чыстых рэках. Аб ягонай біяграфіі
Ільга сказаць: папрацаваў нямала,

У чым жыцьцё яму не замінала.
Чакае толькі адыходу й эпітафіі –
Больш адзінокі, больш задумлівы цяпер.

Балбатня для аднаго сябра й трох старых майстроў

Настала ноч, стаміўся падаць дождж
У напаўсонным восеньскім Мадрыдзе.
Гляджу на шыбу ў кропельку вады, дзе
Лямпы прамень адлюстраваў кватэру,
Мяне, сябе, кавалак сэкрэтэру,
Які даўней належаў Валентыну,
І нат паперу, на якой ад суму
Я падрахоўваю, нібы бухгальтар, суму
Свайго нязьменнага, звычайнага ўжо спліну.
Адлюстраваньне быццам бы праторвае 
Тунэль у небе вечаровым па-над вуліцай,
І той здаецца вусьцем нейкай прорвы,
Зь якою ў люстры шыбы сьмерць цалуецца.
Дзявятая, зноўку крапае.
Хай не пачуюць, як ты думаеш уночы,
Ці гэты дождж – інакшы, апрычоны,
Ня той, што Унамуно стрэў аднойчы
Ў Більбао (той быў, як атрамант, чорны),
Ня той, што ў Люго шчэ ў былым стагодзьдзі
Прывабным Пімэнтэль знаходзіў,
Ня той, парыскі, бачаны Вэрленам,
Колеру лужынаў –
Жэст, асуджаны
На сьмерць, які цягнік дакончыць не дае нам.
Таксама для цябе ўжо не дылема,
Ці гэты верш хто напісаў калісьці,
Ці не – во дзе пабочная праблема.
“Праклятым” быць паэтам – што карысьці?
Наадварот, старайся, каб знайшоў
Выток чужых пакутаў і дажджоў –
Дажджоў Вэрлена, Унамуно, Пімэнтэля –
Іх жоўці дзеля, іх мёду дзеля.
Каб тагачасны дождж
Над іхнымі магіламі заплакаў,
Салодкі, кіслы,
Бясконца існы.
Падоўж той дождж. Няхай ён зноў адбудзецца,
Бо ведама: што да ападкаў,
Арыгінальнасьць у іх выпадку – бязглузьдзіца.

Запавет

Хоць мёртвы ўжо, яшчэ раз я прыйшоў,
Мой краявідзе родны, алівовы,
Табе засьведчыць шчырую любоў.
Туды зірнеш – аліўнік і дубровы,

Сюды – адчуеш водар баравы.
Маёнткі, занядбаныя садочкі,
Прэс вінны – у засадзе з крапівы,
І даўніной начыненыя бочкі,
 
Бы порахам. Пад рукі вязы шлях
Вядуць спаткаць маслазавод-руіну.
Відаць блакітны Грэдос у палях,
І ледзь шапоча пальма-гультаіна.

Я мёртвы, і нішто ў маіх вачах
Не адаб’ецца, нат язьмінны вецер.
Няхай мой голас назаўжды зачах –
Пакінуў краявід я ў запавеце.

Дрэва навукі

Расказваюць, каханая, нібыта
Шчасьлівыя ня пішуць пра каханьне:
Паэтам да душы расчараваньне,
Ці тое, што ўжо страчана й забыта,

Ці горыч ад таго, што неадбыта,
Ці тое, што ніколі не настане,
Ці прага неспатоленых жаданьняў,
Мінуўшчыне заплачанае мыта.

Ня слухай: гэта плёткі, і ня болей.
З табой маіх чароды мэлянхолій –
Адно галіны пад салодкай шэраньню.

На іх сядае сьнежная малінаўка –
Яна сьпявае коратка, ды глыбака.
Не падманіся афарбоўкай шэраю.

Немудрагелістыя рыфмы ў летнюю ноч

Зорка на краі бачнага
Зьмяншае зіхценьне пільна
Да электрычнай лямпачкі –
Вясковай, пабляклай, пыльнай.

Потым – згасае. Горка,
Шчыра па ёй заплача 
Побач іншая зорка.

Сабачы брэх. Інстынктыўна
Кіруе лятак да месяцу –
Штампаванага асьпірыну.

Тым часам свае званы
Над кузьняю, як заўжды,
Разгойдваюць цвыркуны,
Дражняць акцэнт вады.

Вецер варушыць лісьце
Час ад часу, нібы
Сьпяшаючыся кудысьці.

Як лёгка ў такія ночы
Мы з табою, жанчына,
Рыфмуемся – бы дзьве ноты
Аднаго й таго ж піяніна.

Пятае студзеня

Над дахам цэлы
Дзень прамігцелі
Камочкі сьнежныя,
Бы матылі.

У садзе ружы
Не паляглі –
Няўцямна сьвежыя,
Колеру месяцу, –  сьцюжы
Аказваюць супраціў.
Скажы, куды падзеўся той хлопчык,
Якім ты быў?

Ня прыйдзе тройца
Цароў, ня бойся,
Дарункаў не прынясе.
Як ні рысуйся,
А ты – такі, як усе.

Пятае студзеня.
Сьнегапады
Разносяць сум па ваколіцы.
Скажы, куды ты падзеўся, колішні
Сапраўдны?

Яблыкі

Залатыя часы верасьнёўскага вечара помню,
Калі ціха вярталіся статкі валоў у загоны,
Бы яшчэ за паганствам – пагасьлі з гадамі іх промні,
Як спакой правінцыйны, як лад архаічны прыгонны.

Зь неабпаленай цэглы – леонская вёска. Паволі
Набліжаўся паштовы цягнік і канаў на пэроне
Ў чорным кашлі і дыме, які паглыналі таполі,
Разьвітальныя жэсты тым часам каналі ў далоні.

І той дом, і гасьцёўні паўзмрок захаваў я дэвотна:
Пад гадзіньніка бой паглядалі на плошчу бальконы,
Помню колер гравюраў старых і сямейнікаў фота,
Помню ссохлае пудзіла фрэткі, падсьвечнік паўсонны.

На падворку захоўвалі ў скрынях шмат яблык-ранетак,
Пад якія падклалі парваны стары малітоўнік:
Розных жальмаў, літаньняў, гатычных малюнкаў, віньетак
У блакітнае фарбе быў кожны з тых аркушаў поўны.

Малітоўнік, што мы ўспадкавалі па дзядзькавай сьмерці
(Дзядзька быў сьвятаром) быў пялюшкаю і плашчаніцай
Для тых яблыкаў, што нарадзіліся ў жылістым вецьці
Букалічных садоў на пагорку, пад самай бажніцай.

Верасьнёўскія яблыкі, пах ваш духмяны стаў горкі,
Несуцешны, як вусьцішнасьць грэгарыянскіх харалаў –
Ён нагадвае мне пра даўно не мае надвячоркі,
Ён нагадвае мне, што калісьці душа прадчувала:

Прыйдуць дні, калі я прыгадацьму шчасьлівае “ўчора”,
Калі лісьце магутных галінаў, квяцістыя строі,
Крумкачыныя воклічы стануцца безданьню чорнай
Пэнтаграмаў забытых, у памяці сьціхлае мроі.

Цягам тых вечароў я гадаў, кім мне быць неўзабаве,
І ня мог зразумець, уявіць, усьвядоміць ці высьніць,
Што ў тых яблыках зморшчаных зашыфравана наяве
Ўся былая, сучасная й будучая рэчаіснасьць.

Ода

Шчасьлівы той, хто прыйдзе часам некуды
Ў падобны кут: тут сьпіць ажыньнік у засадзе,
Парэчак чорныя й чырвоныя малекулы,
Пяшчота церневых кустоў на даляглядзе.

Шчасьлівы той, хто не вярзе сваю гісторыю,
А да сьвятла зь нябёс, як імпрэсіяністы,
За вёску ў поле сьцежку ўласную праторвае,
Бясшкодным будучы й самотным эгаістам.

Хто здольны пра нуду забыцца ўвечары,
Пра крыўду, боль, уласны дух зьнявечаны,
Пабачыўшы галіны поўні срэбныя.

Хто шчыра плача й не расшуквае крыніцы
Чысьцюткіх сьлёз, хто здольны цалкам заглыбіцца
Ў сваё жыцьцё без паняверкі непатрэбнае.

Пераклаў з гішпанскай Макс Шчур, 2012 г.

Спадабаўся матэрыял? Прапануем пачытаць:

Макс Шчур

спадар выкладчык радасна падышоў да іх
па старой памяці паздароўкацца
ў таемным спадзяваньні што яны запросяць яго зь імі выпіць
але пачуў ад іх толькі ёмістае
Пайшоў нахуй, КОЗЬЛІК

Макс Шчур

...я так хацеў бы быць ня псіхам,
бухаць заўсёды талакой,
бабрам быць сябрам і бабрыхам
і ўсёй прыродзе як такой;
я б так хацеў быць патрыётам
сваёй – ці іншае – зямлі,
а Юдам ды Іскарыётам
з нагі выпісваць ...дзюлі;
я так хацеў бы быць героем –
не ўсенародным, хоць чыім! –
і іншай безьліччу хяровін
(або па-чэску – píčovin)...

Пераклад:
Макс Шчур

Цягам паўстагодзьдзя
паэзія была
раем для пафасных прыдуркаў
І тут прыйшоў я

Макс Шчур

Да нас – сятчастым палатном глухой фіранкі,
даўно вядомым краявідам – да сьцяны
стаіць акно накшталт старой карціннай рамкі,
якая цэдзіць цераз сіта нашы сны.